Algemene informatie

Pienza is een stadje in de Toscane van Italië. Toen Piccolomini paus Pius II werd, vond hij het nodig om zichzelf onsterfelijk te maken. Hij besloot zijn geboortedorp Corsignano uit te breiden tot de ideale stad, en doopte hem om tot Pienza. Gedurende de periode dat Pius II paus was zijn een aantal gebouwen neergezet die nog steeds te bezichtigen zijn.

Algemeen
Pienza ligt ten zuiden van Siena op ongeveer 490 meter hoogte met een prachtig uitzicht over de Vald'Orcia. Het heeft circa 2.300 inwoners. Het stadje heeft een eigen karakter, de gebouwen uit de renaissance lijken wel op een poppenhuis. Pienza leeft voornamelijk van de landbouw en de Pecorino Kaas is wereldberoemd.

Geschiedenis
De stad is ontworpen door Bernardo Rosselino en gebouwd (in zijn huidige vorm) in het midden van de 15e eeuw. De opdrachtgever voor het centrum van de stad was Paus Pius II (Aeneas Silvius Piccolomini) die in 1405 in Pienza geboren is. Paus Pius liet zelfs de naam van de stad veranderen, de oude naam was Corsignano. Pienza betekent "stad van Pius".Tot aan de 8e eeuw was Pienza een bescheiden Middeleeuws dorp, maar transformeerde door de plannen van de paus. Deels geïnspireerd door Leon Battista Alberti, die een filosofie over de ideale stad ontwikkelde, vertrouwde de paus het hele project aan Rosselino toe. Toen de paus in 1464 stierf was het hele plan gedoemd te mislukken, want het werk liet men terstond liggen.
Piazza Pio II
Als kern van de 'ideale stad' ontwierp Bernardo Rossellino het centrale plein, de Piazza Pio II, met een trapezevormige plattegrond en een bestrating die hij in rechthoeken verdeelde. Er ontstond op deze manier de indruk van een toneel, omringd door belangrijke gebouwen. Het bisschoppelijk paleis vormt hier de oostflank; het gemeentehuis staat hier in het noorden haaks op. Voor de bouw van het Palazzo Vescovile wist Pius II de belangstelling te wekken van kardinaal Rodrigo de Borgia, de latere paus Alexander VI, die hier zijn familiepaleis vestigde. Bij de bouw van de toren van het Palazzo Comunale Palazzo hield Bernardo Rossellino zich aan het Florentijnse voorbeeld. Hij gaf de naar het centrale plein gerichte voorgevel een gesloten karakter. Op de benedenverdieping bevindt zich een hoge loggia met drie arcaden op Ionische zullen. Graffitoschilderingen stellen in de bovenverdieping stenen en plastische versieringen voor. Hier zorgen hoge vensters voor de belichting van de raadzaal. Dezelfde venstervorm gebruikte de architect ook bij het pauselijke familiepaleis. Dit complex, dat op een gezamenlijk plan was gebaseerd, betekende de grootste stedenbouwkundige vernieuwing sinds de Oudheid. 

Palazzo Piccolomini  
Door de arcaden van het Palazzo Comunale kijken we op het Piccolomini-paleis en de kathedraal. Voor de vormgeving van de voorgevel van het vierkante, drie verdiepingen hoge pauselijke paleis kopieerde Rossellino verregaand het Palazzo Rucellai in Florence, dat hij in 1451 naar een ontwerp van Alberti had voltooid. Daarmee beantwoordde de architect volledig aan de ideeën van de bouwheer, Paus Pius II.

Cattedrale Santa Maria Assunta 
De eigenzinnige voorgevel van de dom onderscheidt zich door het lichte travertijn van de andere gebouwen. Pijlers, zuilen en bogen ordenen de voorgevel met een topgevel met het wapen van de paus. Origineel zijn de blinde arcaden boven beide verdiepingen. De eronder geplaatste zuilen met Ionische kapitalen grijpen terug op elementen van Alberti, de door Pius zo bewonderde architect. Het lichte interieur verrast door het samengaan van verschillende stijlen. Enea Silvio Piccolomini bezat een grote kennis van de noordelijke architectuur en was ander de indruk van de ruimte in gotische kathedralen. De mensen moesten zich 'niet door een huis van steen, maar van glas' -aldus Piccolomini zelf- omsloten voelen. Dus bouwde Rossellino voor hem geen basilica, maar een hallenkerk met drie schepen, waarvan de dwarsbeuk zich voortzet in straalkapellen. Toch ontstond er een heldere renaissanceruimte. Ribgewelven en vensters voorzien van maaswerk en bundelpijlers -overgeleverde vormen uit de Gotiek- blijven daarom eerder decoratief. Alleen de hoge dwarsbalk boven de kapitalen werkt als een constructieve verbinding tussen beide stijlrichtingen. Terwijl de beeldhouwwerken uit de werkplaats van Rossellino getuigen van de Renaissance, zijn de retabels voorbeelden van de gotische Siënese schilderkunst uit de 15e eeuw. 

Museo Diocesano
In het dioceesmuseum naast de dom zijn waardevolle onderdelen van kerkinventarissen tentoongesteld, die veiligheidshalve nu in het museum worden bewaard. Zo komt uit de San Francesco het indrukwekkende kruis van Segna di Bonaventura (zie afb.), die rond het fin de siècle van de 13e eeuw leefde. Hij was een neef van de beroemde Duccio di Buoninsegna en signeerde slechts vier werken met 'Segna me fecit'. Het met tempera beschilderde kruis toont de gestorven Christus. Het lijden en de pijn van de gekruisigde worden versterkt door de aan de uiteinden van het kruis aangebrachte halffiguren van een treurende Maria en Johannes de Doper. De voorstelling kenmerkt zich door een icoonachtige plechtigheid, fijne en heldere contouren en sterke licht-donkereffecten. Van uitstekende kwaliteit zijn de drie wandkleden die aan het eind van de 15e eeuw in een Vlaams atelier gemaakt werden en die via leden van de familie Piccolomini in Pienza terechtkwamen. Op dit wandkleed is de mis van Gregorius te zien. Gregorius de Grote, die de mis celebreert, ziet in een visioen de man van smarten die de kelk met zijn bloed vult. Bovendien zijn er acht van de in totaal twaalf geloofsartikelen van het credo, de geloofsbelijdenis van de christelijke kerk, in verwerkt. Er zijn vertegenwoordigers van de katholieke kerk in te herkennen, de gemeenschap van heiligen, de vergeving van de zonden, de verrijzenis van het vlees, het eeuwige leven en helemaal bovenin de heilige Drievuldigheid.

Pieve dei Santi Vito e Modesto
Ongeveer 1 km ten westen van de stadspoort aan het westeinde van de Corso Rossellino ligt de oude hoofdkerk van Corsignano, vrij tussen het groen. In haar huidige gedaante een Romaanse kerk uit de 11e en 12e eeuw, maar al in de 8e eeuw bekend. De kerk heeft een eenvoudige façade met een rijk versierd portaal, met links een ronde campanile met één rij vensters. In de rechter zijwand is een tweede portaal met reliëfs, voorstellende De reis van de drie koningen, Verkondiging aan de herders, Geboorte van Christus. 

In Pienza werden ook scenes gefilmd voor the English Patient.  

Kaas en wijn van topniveau
Pienza is de bakermat van de pecorinokaas. Caseificio Pienza Solp is een lokale producent met een eigen winkel in het dorp. Alles is hier eigen productie en ze hebben ook biologische kazen. De kaasboerderij, net buiten Pienza, is alleen te bezoeken met groepen vanaf tien personen op afspraak.  Via Dogalli 7 (winkel), Pienza, Loc. Poggio Colombo.